Heeft u te horen gekregen dat u in “categorie 4” valt? Dat is goed nieuws. Binnen het Nederlandse vergoedingenstelsel (het ZN-protocol) is dit de op één na hoogste klasse. Het betekent dat u recht heeft op geavanceerde hoortoestellen die gemaakt zijn voor een actief en sociaal leven.
Waar categorie 1, 2 en 3 bedoeld zijn voor rustigere luistersituaties, is categorie 4 ontworpen voor mensen die regelmatig in rumoerige en wisselende omgevingen verkeren. Denk aan vergaderingen, verjaardagen, winkels of het verkeer.
Op deze pagina leggen we uit wat u van deze toestellen mag verwachten, wat het verschil is met categorie 3 en 5, en hoe de vergoeding precies werkt.
De hoogste klasse voor de actieve luisteraar, met 75% vergoeding
In Nederland mag u niet zomaar elk hoortoestel kiezen als u voor vergoeding in aanmerking wilt komen. Zorgverzekeraars hebben strikte regels opgesteld om te bepalen wie recht heeft op welke techniek. Dit systeem noemen we het hoortoestelprotocol.
Het doel is dat u een toestel krijgt dat ‘adequaat’ is: goed genoeg om te functioneren, zonder dat er onnodig dure techniek wordt vergoed die u niet gebruikt.
De Amsterdamse vragenlijst
Bij uw bezoek aan de audicien vult u een verplichte vragenlijst in. Hierin wordt gevraagd naar uw gehoorverlies, maar vooral naar uw dagelijks leven.
De uitslag: categorie 1 t/m 5 Op basis van uw antwoorden berekent het systeem in welke categorie uw ‘luisterbehoefte’ valt.
Kortom: categorie 4 is de hoogste ‘standaardklasse’. U komt hierin terecht als uit de test blijkt dat u geavanceerde techniek nodig heeft om sociaal en maatschappelijk te kunnen blijven meedoen.
Als u in deze categorie valt, krijgt u een hoortoestel dat actief met u meedenkt. Het belangrijkste verschil met de lagere categorieën is de ‘slimme’ chip. Waar eenvoudige toestellen geluid vooral harder maken, gaan toestellen in categorie 4 het geluid echt bewerken en filteren.
Dit zijn de drie belangrijkste eigenschappen in 2026:
Dit is de reden waarom veel mensen hopen op een categorie 4 indicatie. De toestellen hebben geavanceerde richtmicrofoons.
Een categorie 4 toestel herkent het verschil tussen spraak en hinderlijk lawaai.
Vrijwel alle toestellen in deze klasse zijn uitgerust met bluetooth. Dit betekent dat u ze draadloos kunt koppelen aan uw telefoon (iPhone en Android). U kunt handsfree bellen, de televisie rechtstreeks op uw oren ontvangen en via een app op uw telefoon zelf instellen hoeveel bastonen of hoge tonen u wilt horen.
Het resultaat: gebruikers van een categorie 4 toestel geven aan dat ze aan het einde van de dag minder moe zijn. Doordat het toestel de ruis wegfiltert, hoeven uw hersenen minder hard te werken om gesprekken te volgen.
Het verschil tussen de categorieën zit hem vaak in de nuances. Wanneer is een toestel uit de middenklasse (3) niet goed genoeg en heeft u de geavanceerde techniek van categorie 4 of categorie 5 nodig?
In de tabel hieronder zetten we de verschillen naast elkaar.
| Functie | Categorie 3 | Categorie 4 | Categorie 5 |
|---|---|---|---|
| Gebruikssituatie | Kleine groepen, thuis | Vergaderingen, feestjes | Zeer complex / uniek |
| Rumoer-onderdrukking | Basis | Geavanceerd (focus) | Maximaal (360°) |
| Windruis | Matig | Goed | Uitstekend |
| Vergoeding | 75% | 75% | 75% |
Officieel niet. Het landelijke protocol van de zorgverzekeraars stopt bij categorie 5. Toch hoort u audiciens of kennissen soms praten over “categorie 6” of de “buitencategorie”.
Hiermee wordt de vrije markt (private markt) bedoeld.
Omdat een hoortoestel in categorie 4 onder de basisverzekering valt, zijn de prijzen niet vrij. De overheid en zorgverzekeraars hebben vaste tarieven afgesproken met de audiciens.
Als u naar een gecontracteerde audicien gaat (iemand met wie uw verzekeraar afspraken heeft), is de kostenverdeling in 2026 als volgt:
Uw zorgverzekeraar betaalt het grootste deel van de rekening, namelijk 75% van de vastgestelde aankoopprijs. U hoeft dit bedrag niet voor te schieten; de audicien regelt dit rechtstreeks met de verzekeraar.
Het resterende deel, de overige 25%, is uw wettelijke eigen bijdrage. Dit bedrag betaalt u in de winkel aan de audicien.
Dit is vaak het punt waar verwarring over ontstaat. De 75% die de zorgverzekeraar voor u betaalt, telt mee voor uw verplicht eigen risico.
Stel: u kiest een hoortoestel uit categorie 4 met een vastgestelde waarde van € 800,-.
Kosten voor de oplader: kiest u voor een oplaadbaar model? Houd er dan rekening mee dat de oplader zelf vaak niet wordt vergoed. Dit wordt gezien als een los accessoire. De kosten hiervan liggen meestal rond de € 100,- tot € 150,-.
Voor een geavanceerd categorie 4 toestel betaalt u, afhankelijk van uw eigen risico en aanvullende verzekering, onderaan de streep een fractie van de werkelijke waarde. Zou u een vergelijkbaar toestel op de vrije markt kopen zonder tussenkomst van de verzekering, dan betaalt u al snel € 1.500,- of meer per stuk.
Categorie 4 is voor de meeste mensen de ‘sweet spot’. U krijgt zeer volwassen techniek waarmee u zich in drukke restaurants en op de werkvloer prima kunt redden, terwijl u maximaal profiteert van de vergoeding van uw zorgverzekeraar.
Wilt u weten of u op basis van uw gehoorverlies in aanmerking komt voor deze categorie?
Wilt u zeker weten in welke categorie u valt? Doe de check via Gehoortest.nl. Wij koppelen u aan een erkende audicien die samen met u de vragenlijst invult en u de categorie 4 modellen laat testen.
Categorie 4 is de op één na hoogste klasse in het vergoedingssysteem. Het is bedoeld voor actieve mensen die functioneren in complexe luisteromgevingen, zoals vergaderingen, rumoerige restaurants of het verkeer. Deze toestellen hebben geavanceerde ruisonderdrukking en spraakherkenning om u in wisselende situaties te ondersteunen.
Dit wordt bepaald door de Amsterdamse Vragenlijst die u bij de audicien invult. Als uit uw antwoorden blijkt dat u een actief leven leidt en vaak in rumoerige omgevingen verkeert (zoals werk of sport), deelt het systeem u in deze categorie in. U kunt dit niet zelf kiezen.
Het verschil zit in de ‘slimheid’ van de chip. Categorie 3 is prima voor rustige situaties. Categorie 4 gaat verder: deze toestellen filteren actief achtergrondlawaai en windruis weg en focussen automatisch op spraak. Hierdoor verstaat u beter in drukke omgevingen en wordt u aan het einde van de dag minder moe.
U krijgt vanuit de basisverzekering 75% vergoed bij een gecontracteerde audicien. U betaalt zelf de overige 25% als eigen bijdrage. Let op: het deel dat de verzekeraar betaalt, telt mee voor uw eigen risico. Een gemiddeld toestel kost u onderaan de streep vaak tussen de 150 en 300 euro per stuk.
Ja, vrijwel alle moderne categorie 4 toestellen zijn uitgerust met bluetooth. U kunt ze direct koppelen aan uw iPhone of Android-telefoon om handsfree te bellen en muziek te streamen. Via de bijbehorende app van de fabrikant past u eenvoudig zelf het volume of de klankkleur aan.
Officieel stopt het protocol bij 5. Met ‘categorie 6’ wordt in de volksmond de vrije (private) markt bedoeld. Dit zijn toptoestellen met de allernieuwste technieken die buiten het vergoede stelsel vallen. U krijgt hiervoor dus geen vergoeding van de zorgverzekeraar en betaalt het volledige aankoopbedrag zelf.
Nee, bijbetalen binnen het vergoede systeem is wettelijk niet toegestaan. U mag niet het prijsverschil betalen tussen een categorie 4 en een private-markt toestel om toch vergoeding te krijgen. Het is een harde keuze: ofwel een vergoed toestel uit uw categorie, ofwel een toptoestel volledig zelf betalen.
Ja, de meeste merken bieden in categorie 4 oplaadbare varianten aan. Dit is duurzamer en makkelijker dan batterijen wisselen. Houd er wel rekening mee dat de oplader zelf vaak gezien wordt als een los accessoire. Deze wordt meestal niet vergoed en kost los ongeveer 100 tot 150 euro.
