Om geluid te kunnen horen, moeten verschillende onderdelen van uw oor feilloos met elkaar samenwerken. Werkt één van deze onderdelen niet meer goed? Dan treedt er gehoorverlies op.
De meest voorkomende vorm van slechthorendheid bij volwassenen is perceptief gehoorverlies (ook wel sensorineuraal gehoorverlies genoemd). Maar wat is dit precies, en nog belangrijker: wat kunt u eraan doen?
Om goed te begrijpen wat perceptief gehoorverlies (sensorineuraal gehoorverlies) is, moeten we eerst kijken naar hoe een gezond oor geluid verwerkt. Uw gehoororgaan is een meesterwerk van de natuur, bestaande uit het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Bij perceptief gehoorverlies gaat er iets mis in dat allerlaatste, diepste deel: het binnenoor.
Diep in uw binnenoor bevindt zich een klein, spiraalvormig orgaantje dat we het slakkenhuis (de cochlea) noemen. Dit slakkenhuis is gevuld met vloeistof en is bekleed met tienduizenden microscopisch kleine zintuigcellen. Deze cellen hebben piepkleine haartjes aan de bovenkant en worden daarom trilhaartjes genoemd.
Wanneer geluidsgolven uw oor binnenkomen, brengen ze de vloeistof in het slakkenhuis in beweging. Deze vloeistofgolfjes zorgen ervoor dat de trilhaartjes zachtjes heen en weer buigen, net als koren in de wind.
Deze buiging is cruciaal: het is het exacte moment waarop een mechanische beweging wordt omgezet in een elektrisch signaal. Uw gehoorzenuw vangt dit signaal op en stuurt het razendsnel naar uw hersenen, waar u het signaal ‘herkent’ als geluid.
Bij perceptief gehoorverlies is dit delicate proces verstoord. De kwetsbare trilhaartjes in het slakkenhuis zijn beschadigd, geknakt of zelfs volledig afgestorven. In zeldzamere gevallen ligt het probleem niet bij de trilhaartjes, maar is de gehoorzenuw zelf beschadigd (neuraal gehoorverlies).
Omdat menselijke trilhaartjes (in tegenstelling tot bij sommige diersoorten) niet meer teruggroeien als ze eenmaal kapot zijn, is de schade blijvend. Het oor is hierdoor simpelweg niet meer in staat om bepaalde geluidsgolven om te zetten in bruikbare elektrische signalen voor de hersenen.
Het meest frustrerende aan kapotte trilhaartjes is de manier waarop u geluid gaat ervaren. Waar een blokkade in het buitenoor (zoals een prop oorsmeer) ervoor zorgt dat álle geluiden gewoon zachter klinken, zorgt schade in het binnenoor voor vervorming.
De trilhaartjes in het slakkenhuis en de gehoorzenuw zijn uiterst fijngevoelig en kwetsbaar. Omdat ze bij de mens niet meer teruggroeien of herstellen als ze eenmaal beschadigd zijn, is het belangrijk om te weten wat deze schade kan veroorzaken.
Hoewel we perceptief gehoorverlies vaak associëren met ouder worden, zijn er diverse andere factoren die een rol spelen.
Veruit de meest voorkomende oorzaak van perceptief gehoorverlies is simpelweg het ouder worden van het lichaam. Net zoals onze ogen na verloop van tijd vaak een leesbril nodig hebben, slijten ook de trilhaartjes in het binnenoor door jarenlang gebruik. Dit natuurlijke slijtageproces wordt in de medische wereld presbyacusis genoemd.
Vaak begint dit proces al ongemerkt rond het 50e levensjaar. Het verloopt heel geleidelijk, waardoor veel mensen in eerste instantie niet doorhebben dat hun gehoor achteruitgaat. Meestal zijn het de hoge frequenties (zoals fluitende vogels, de deurbel of het tikken van een horloge) die als eerste wegvallen.
Een andere grote, en helaas sterk toenemende, boosdoener is blootstelling aan te veel decibellen. Hard geluid creëert krachtige geluidsgolven die de vloeistof in het slakkenhuis zo hevig in beweging brengen, dat de trilhaartjes als het ware worden ‘platgewalst’ of zelfs afbreken.
Lawaaischade kan acuut ontstaan (bijvoorbeeld door een harde knal van vuurwerk vlakbij het oor), maar ontstaat veel vaker geleidelijk door chronische blootstelling. Denk hierbij aan:
Soms speelt leeftijd of lawaai geen rol, maar is perceptief gehoorverlies genetisch bepaald. Sommige mensen worden geboren met een aanleg voor zwakkere trilhaartjes, waardoor gehoorverlies al op relatief jonge leeftijd of zelfs direct bij de geboorte optreedt. Ook aandoeningen zoals otosclerose (hoewel dit vaker geleidingsverlies veroorzaakt, kan het in latere stadia ook het binnenoor aantasten) kunnen in de familie zitten.
Bepaalde ziektes en infecties kunnen grote schade aanrichten in het binnenoor of aan de gehoorzenuw. Voorbeelden hiervan zijn:
Het woord ‘ototoxisch’ betekent letterlijk ‘giftig voor het oor’. Er bestaan bepaalde, vaak zware, medicijnen waarvan bekend is dat ze als bijwerking de zintuigcellen in het binnenoor kunnen beschadigen. Dit risico is vooral aanwezig bij hoge doseringen van:
Naast perceptief gehoorverlies (probleem in het binnenoor), bestaat er ook geleidingsverlies. Hierbij zit er een fysieke blokkade in het buitenoor of middenoor (zoals een prop oorsmeer of vocht achter het trommelvlies), waardoor het geluid het binnenoor niet kan bereiken. Heeft u een combinatie van beide? Dan spreken we in de audiologie over gemengd gehoorverlies.
We moeten hier eerlijk over zijn: perceptief gehoorverlies is onherstelbaar. Kapotte trilhaartjes kunnen medisch (nog) niet worden gerepareerd of vervangen. Operaties of medicijnen hebben bij dit type gehoorverlies dan ook geen zin.
Gelukkig is dit type gehoorverlies wel uitstekend te behandelen. Een modern hoortoestel kan de beschadigde trilhaartjes niet terughalen, maar kan het ontbrekende geluid wél zodanig slim versterken, dat de nog overgebleven (gezonde) trilhaartjes de signalen alsnog correct doorgeven aan uw hersenen.
Omdat moderne hoortoestellen precies kunnen worden afgesteld op uw persoonlijke audiogram (hoortest), versterken ze alleen de specifieke toonhoogtes die u niet meer hoort, en filteren ze storende achtergrondgeluiden actief weg. Dit herstelt de balans en maakt het verstaan van gesprekken direct weer een stuk aangenamer.
Ervaart u klachten die passen bij perceptief gehoorverlies? Zet u de tv steeds harder, heeft u moeite met groepsgesprekken of vraagt u vaak of mensen hun zin willen herhalen? Negeer deze signalen dan niet. Hoe langer uw hersenen verstoken blijven van bepaalde geluiden, hoe sneller uw spraakverstaan achteruitgaat.
Zet vandaag nog de stap naar een beter gehoor.
Plan via Gehoortest.nl eenvoudig en geheel vrijblijvend een gratis gehoortest in bij een StAr-gecertificeerde audicien bij u in de buurt. Binnen 20 minuten weet u exact hoe het met uw gehoor (en uw trilhaartjes) gesteld is!
Perceptief gehoorverlies is blijvende slechthorendheid veroorzaakt door schade in het binnenoor of de gehoorzenuw. De microscopisch kleine trilhaartjes in het slakkenhuis zijn hierbij kapot. Hierdoor worden geluidsgolven niet meer correct omgezet in signalen naar de hersenen, wat leidt tot onduidelijk en vervormd geluid.
Bij perceptief gehoorverlies ligt de onherstelbare schade diep in het binnenoor of bij de zenuw. Geleidingsverlies daarentegen is een fysieke blokkade in het buiten- of middenoor, zoals een oorsmeerprop of vocht. Dit laatste probleem is door een (KNO-)arts vaak nog medisch of operatief te verhelpen.
Nee, perceptief gehoorverlies is helaas permanent en onomkeerbaar. De kapotte of afgestorven zintuigcellen in het menselijk binnenoor groeien niet meer aan en kunnen niet chirurgisch worden hersteld. Wel kunt u de klachten uitstekend behandelen en compenseren met behulp van een modern, digitaal hoortoestel.
Ja, een digitaal hoortoestel is de allerbeste en meest effectieve behandeling voor deze vorm van slechthorendheid. Het apparaat versterkt heel gericht precies de specifieke toonhoogtes (frequenties) die u mist. Hierdoor vangen uw overgebleven, gezonde trilhaartjes het geluid weer op en verstaat u gesprekken aanzienlijk beter.
Mensen met dit gehoorverlies horen geluiden vaak wel, maar verstaan de woorden niet. Het geluid klinkt vervormd, dof en onduidelijk. Vooral hoge tonen (zoals vrouwenstemmen of de deurbel) vallen weg, en het volgen van gesprekken in rumoerige ruimtes kost plotseling extreem veel energie en concentratie.
Directe beschadiging van de trilhaartjes ontstaat niet door stress, maar stress kan wel degelijk bestaande gehoorklachten, zoals oorsuizen (tinnitus), flink verergeren. Bij langdurige stress stijgt de bloeddruk en vermindert de doorbloeding in het binnenoor, wat soms kan bijdragen aan een plotselinge achteruitgang van uw gehoor.
Ja, langdurige blootstelling aan te harde muziek is een van de grootste veroorzakers van perceptief gehoorverlies. De extreme geluidsdruk overbelast de kwetsbare trilhaartjes in uw slakkenhuis, waardoor ze definitief afbreken. Draag daarom altijd goede gehoorbescherming tijdens concerten, festivals of tijdens het werken in lawaai.
